Licht en Bewustzijn

Onwetendheid universeel Licht Wijsheidreligie Rig Veda

In alle culturen wordt het woord licht in overdrachtelijke zin gebruikt voor de aanwezigheid van een nieuw bewustzijn. Soms gaat het om een alledaags nieuw inzicht zoals in de zin: `Dit werpt een nieuw licht op deze zaak; maar veel vaker betreft het een wezenlijke, allesomvattende bewustzijns-verandering, zoals in de term `een verlichte leraar'.

Geestelijke verlichting is het intreden in een nieuwe wereld, waarin alles een nieuw perspectief krijgt. Geestelijk licht is vrijwel synoniem met wijsheid, want de verlichte mens ziet alles in een wijd en universeel perspectief. Licht is een prachtige metafoor om bewustzijn en wijsheid te beschrijven. Evenals bewustzijn en wijsheid is het elk moment nieuw, het is onstoffelijk en je kunt het niet bewaren.

Maar licht en bewustzijn maken wel alle stoffelijke dingen zichtbaar en transcenderen alle vormen. Tegenover licht staat duisternis. In overdrachtelijke zin is duisternis niet het kwade, maar onwetendheid, of avidya. Dit betekent letterlijk het niet-weten, het niet-zien van de werkelijkheid. En dit houdt in dat de weg naar het licht in eerste en laatste instantie het oplossen is van de eigen onwetendheid.

Deze weg staat los van uiterlijke factoren zoals andere mensen of organisaties en heeft nooit te maken met uiterlijke ambitie of status; de weg naar het licht is niet anders dan een innerlijke opgave. De theosofische opdracht luidt niet dat wij persoonlijk ervaringen van verlichting moeten oproepen, hoeveel wegen van yoga en devotie ons ook worden aangeboden. Theosofie roept op tot universele broederschap en tot de realisatie van het licht aanwezig in alles wat leeft. Het Licht waar de Geheime Leer over spreekt is een universeel Licht. Het is het licht van waarheid, dat schijnt uit `een wereld waar alle schaduwen onbekend zijn', een licht dat niemand persoonlijk toebehoort.

Iedere weg naar het licht is dus een weg naar binnen en impliceert het oplossen van onze eigen onwetendheid. Omdat ieder een andere innerlijke structuur bezit, zal ook iedere mens een andere weg naar het licht gaan. In de Bhagavad Gita zegt Sri Krishna: 'Langs welke weg gij ook gaat, die weg is de Mijne.' Iedere ernstige religie kan dus met recht claimen dat zij een weg naar het licht biedt en daarom verdienen alle grote religieuze geschriften der wereld onze ernstige aandacht. Maar om dezelfde reden kan geen enkele georganiseerde religie of cultus claimen de enige of juiste weg te bieden.


H.P.B. spreekt in De Geheime Leer over de wijsheidsreligie. Het is een religie zonder woorden, zonder cultus en zonder vormen. Zij geeft aan dat er slechts één universeel Licht, één universele Wijsheid bestaat. Zij kan evengoed de universele licht-religie genoemd worden. Het is de religie die zowel historisch als metafysisch aan de bron staat van alle grote wereldreligies, en waaruit de leraren der mensheid, de Meesters van Wijsheid, putten.

De Theosofische Vereniging respecteert ieders individuele weg maar vraagt tegelijk te erkennen dat er slechts één universeel Licht, één universeel Leven bestaat, welke weg iemand ook heeft gekozen. Het straalt in dezelfde mate in het hart van de Chinees, de Amerikaan en de Bosniër. Het is geen christelijk of boeddhistisch licht, maar het is wel het licht dat al duizenden jaren via de Christus, de Boeddha en vele anderen op de mensheid straalt. Het is `de stralende essentie van de wereldziel', een `licht dat geen wind kan uitdoven, dat brandt zonder pit of olie', `een wervelend gouden licht', `een licht dat de onpeilbare geestelijke diepten vervult en waaruit de "Stem van de gehele natuur" opstijgt.' (aanhalingen uit De Stem van de Stilte).

Het is het levende licht, de substantie van het ene leven, dat zich op aarde uiteindelijk via universele dynamische wetten uitdrukt in het wereld-organisme dat de biologen tegenwoordig Gaia noemen. Kon deze eenvoudige waarheid van het ene leven en het ene bewustzijn maar doordringen in het bewuste denken van de mensheid - wat zou er dan overblijven van religieuze twisten, nationalisme en alle andere vormen van verdeeldheid?

Uit de Rig Veda, wellicht het eerste boek waarin getracht is de oude universele wijsheidsleer in woorden uit te drukken, stamt de bekende Gayatri Mantra. Deze geeft de geesteshouding aan die nodig is aan het begin van elke weg naar het Licht. Hier volgt een vertaling van de centrale zin uit deze mantra. Het gebruikte werkwoord is `dhimahi', hetgeen een toestand van diepe meditatie aanduidt (dhi = zien, schouwen) en een realisatie oproept van het feit dat onze diepste aard één is met het goddelijk licht; het meervoud (wij) roept het besef op dat alle wezens bewust of onbewust deel hebben aan het universele bewustzijn.

Wij allen schouwen in alle werelden de schitterende Lichtstraling van
de " universele geestelijke Zon ". Moge dit Licht onze innerlijke visie tot ontplooiing brengen.

Naar begin van document.