Theosofia, Augustus 1994, p. 138 (overgenomen uit Theosophy in New Zealand, dec. ’93 ; vert. Louis Geertman)

Fohat: de ene energie in het universum

Jack G. Patterson

Energie uit één bron

Dit artikel is een poging om in eenvoudige woorden de Ene Energie in het universum te beschrijven en weer te geven hoe deze op schijnbaar verschillende wijzen functio­neert, wanneer zij afdaalt tot de stoffelijke wereld waar de beperkingen het grootst zijn.

De eerste Grondstelling die door H.P. Blavatsky geponeerd werd in De Geheime Leer vormt de basis voor bijna het gehele theosofische denken. Zij stelt: 'Een Absolu­te Werkelijkheid... deze gaat elk menselijk begripsvermogen te boven en kan door menselijke uitdrukking of vergelijking al­leen maar nietiger lijken dan zij is.'[1]

H.P.Blavatsky beschrijft met ontzagwek­kende beeldspraak hoe deze Ene Werkelijk­heid het gemanifesteerde universum wordt, maar heel vaak lijken haar beweringen tegenstrijdig en, zoals we later zullen zien, heeft haar terminologie een verbijsterend aantal betekenissen. De benadering die ge­bruikt wordt in dit artikel is het beschouwen van het universum als Een Groot Energie­veld waarin we leven en bewegen en ons bestaan hebben! Het is alles! De dichte materie van de stoffelijke wereld in al zijn vormen, alle natuurlijke en bovenstoffelijke energieën zowel als de Hoogste Geest en de vonk ervan in elk levend wezen bestaan binnen dit energieveld. Noem het God zo u wilt.

De Geheime Leer en het wetenschappe­lijk gezichtspunt

De Geheime Leer maakt onderscheid tussen wat zij noemt wortelstof of oersubstantie (substantie is energie) welke continu en homogeen is enerzijds en materie, zoals wij die kennen, die is samengesteld uit afzon­derlijke eenheden (atomen enz. die allemaal energievelden zijn) anderzijds. Wetenschap­pers hebben iets dergelijks gesuggereerd en het de naam 'oneindige kernvloeistof’ gege­ven. Volgens hun berekeningen moet deze een ongelooflijke dichtheid hebben van 24.000.000.000.000.000 keer die van water. Sommigen suggereren dat dit soort materie bestond voordat de 'Oerknal' het universum schiep en dat zij misschien nog steeds zou kunnen voorkomen in 'zwarte gaten'!

Een andere theosofische schrijver C. Ji­narajadasa werkt het idee van oerstof uit[2] en noemt het koilon of 'ruimte-ether' wat een immense dichtheid heeft net zoals dat door de wetenschappers gesuggereerd wordt. De Goddelijke Wil schept lichtpunten om de druk tegen te houden door gaten in de ruimte te graven! Deze punten van licht die bestaan waar koilon niet is, worden atomen of materie-energie eenheden op alle ni­veaus. Een gelijksoortig concept van punten van licht als het weefsel van materie wordt beschreven door E.L. Gardner als het Web van het Universum.[3]

Druk die ons voorstellingsvermogen te boven gaat, bestaat er ook in het centrum van de zon. Hier veroorzaakt een proces van thermo-nucleaire fusie van waterstof een druk van 160.000 miljoen atmosfeer en een temperatuur van 20.000.000 graden Celsi­us.[4] Door dit centrum van onvoorstelbaar vermogen heeft het zonne-oppervlak een constante temperatuur van 6000 graden Cel­sius en straalt licht en vele andere bovenstoffelijke en spirituele energieën uit om het leven op deze aarde en misschien ook wel op andere planeten in stand te houden. De zon is de enige bron van de Ene Energie in ons zonnestelsel en zonder de energie van die zon zou het leven ophouden te bestaan.

Uit licht geboren

De christelijke en andere heilige geschriften zeggen dat het universum ontstond als licht: 'Laat er Licht zijn!' De wereld zoals wij die kennen werd geboren uit licht en bestaat in licht. Einstein moet hiervan enig besef heb­ben gehad toen hij zijn beroemde vergelij­king formuleerde over de snelheid van het licht E=MC². Licht blijkt het symbool te zijn (en misschien ook wel de werkelijk­heid) van de wijze waarop bewustzijn func­tioneert op de hogere niveaus.

Volgens de Hindoe-filosofie is een van de vormen van de Universele Energie Akasha, het continuüm waarin alles bestaat als ar­chetypen. Sir John Woodroffe definieert in zijn boek The World as Power - Power as Consciousness akasha als de trillende oer­substantie die de bemiddelaar is voor het doorgeven van licht. Materie is trillingen binnen het akasha en daarom elektrische ladingen van licht gevangen in het weefsel van ruimte-tijd. Meer recent verklaarde ook Jack Sarfatti, directeur van de Natuurkunde­Bewustzijn Onderzoeks Groep in Esalen in Noord-Californië, dat materie niets anders is dan licht gevangen in zwaartekracht.[5] Van een van de subatomaire deeltjes, het 'pho­ton' genaamd, wordt gezegd dat het licht­energie is. Sommige natuurkundigen suggereren dat 'photon' triIIingsenergie zou zijn welke bewustzijn bezit. Tussen het bewust­zijn van het photon en dat van de wetenschappelijke waarnemer zou een in­teractie plaatsvinden ... zulke atomaire structuren bestaan misschien wel juist door ons bewustzijn.[6] Dit ondersteunt het con­cept dat al veel eerder door H.P. Blavatsky geopperd was dat substantie (materie), ener­gie (leven) en denkvermogen (bewustzijn) allemaal de Ene Universele Energie zijn.

Fohat, het onmetelijke vermogen

De term fohat die H.P. Blavatsky gebruikte voor deze Ene Universele Energie komt uit het Mahayana-(Tibetaanse) boedhisme. In De Geheime Leer staan driehonderd verwij­zingen naar fohat die vaak zeer uiteenlo­pende beschrijvingen geven vanwege de ontelbare wijzen waarop fohat, de ene ener­gie, zich in de vormwereld manifesteert. 'In zijn oorspronkelijke ongedifferentieerde es­sentie is fohat hetzelfde als het Ene Leven, het Absolute. Als zodanig moet het gezien worden als noch bewust noch onbewust, noch positief noch negatief, maar volkomen neutraal, hoewel het onmetelijke vermogens bezit.' [7]

Dit vermogen moet omlaag getransfor­meerd worden, net zoals een elektrisch top­vermogen van laten we zeggen 33.000 volt getransformeerd moet worden naar 230 volt voordat het kan worden gebruikt voor ver­lichting en verwarming. De Geheime Leer beschrijft in machtige beeldspraak hoe de Absolute Energie zichzelf transformeert in de dualiteit van geest en stof - de eerste van vele beperkingen.

'Vader-moeder spinnen een web, waar­van het bovenste einde verbonden is met Geest, het licht van de Ene Duisternis en het onderste met zijn schaduweinde, Materie; en dit web is het Universum gesponnen uit twee substanties tot Een gemaakt... Het zet uit wanneer de Adem van Vuur het aanraakt; het trekt samen wanneer de Adem van de Moeder het beroert' .[8]
'Geboren uit de verbinding van de twee is fohat, die opduikt uit de Duisternis om geest en stof in bewuste verbinding met elkaar te brengen - aldus hun zoon wordend, de koude vlam geboren uit het licht van Mate­rie, Moeder en het Vuur van Geest, Vader. In zijn eigen natuur is fohat zonder begin en einde.'[9]

Het verharden van de atomen

Deze zonen zijn de atomen van het univer­sum welke, zoals we gezien hebben, punten van licht zijn in de grote druk van de tijd. De adem van vuur (geest) geeft hun onbe­perkte vermogens, maar Moeder-Materie verhardt de atomen door deze druk en geeft hun structuur als 'vurige Wervelwinden'[10], de oeratomen zoals die helderziend zijn waargenomen door C.W. Leadbeater en an­deren. De bouwstenen van de werelden zijn nu geschapen en geladen met elektriserende energie.

De volgende fase wordt beschreven in De Geheime Leer met 'fohat zet drie, vijf en zeven stappen door de zeven gebieden bo­ven en de zeven beneden. Hij verheft zijn stem en roept de Ontelbare Vonken en voegt ze samen.' [11] Het commentaar is niet duide­lijk over de vijf stappen, maar de drie worden gezien als de Ene Energie die wordt tot de Drie-eenheid van Wil, Wijsheid en Activiteit oftewel Vader-moeder, Zoon en Heilige Geest. Voor de mensheid betekenen de drie stappen dat de Ene Energie afdaalt 'als een straal in de geest, dan in de Ziel (persoonlijkheid) en tenslotte in de mense­lijke vorm waarin het het leven wordt.'[12]

De zeven stappen geven duidelijk de zeven Kosmische gebieden aan en hun weerspie­geling als de Zeven gebieden van onze wereld en de zeven principes waardoor bewustzijn functioneert binnen het conti­nuüm van die gebieden. 

Universele intelligentie

'Het is door fohat dat de ideeën van het Universele Denkvermogen worden afge­drukt op de Materie.' [13]

Fohat is niet zomaar een blind chaotisch vermogen. Het is vermogen geïnspireerd met een doel dat we kennen als evolutie. De blauwdruk van al het gemanifesteerde ligt in akasha en komt daaruit voort onder in­vloed van Fohat als Universeel Denkvermo­gen. Elk levend wezen moet groeien naar zijn eigen unieke volmaaktheid die bestaat binnen het Universele Denkvermogen en door fohat op de materie wordt afgedrukt. Voor dit werk roept fohat 'Legers van de hogere Scheppende Dhyan Chohans’[14], de engelenschare van de hoogste orde, tot acti­viteit op. Fohat treedt op als de energiege­vende en stabiliserende factor op alle ni­veaus. Het is de scheppende kracht die de materialen vormgeeft en ook de verbin­dende energie die de afzonderlijke eenhe­den met elkaar verbindt. Het is de schakel tussen stof en geest welke kan worden be­schouwd als bewustzijn.

Fohat stelt paradoxen voor

Fohat doet zich voor als een verbijsterende serie vermogens en eigenschappen die ogenschijnlijk geen enkele verbinding of eenheid bezitten. Het kan worden gezien als onpersoonlijke destructieve energie, als scheppende energie en als de allesdoordringende en ondersteunende energie. Dit wordt in zekere mate verklaard door H.P. Blavats­ky's definitie die zijn tweevoudige aard laat zien. 'Fohat is een term die gebruikt wordt om het actieve (mannelijke) vermogen en het shakti (vrouwelijk vermogen tot voort- planting) weer te geven in de natuur.' [15]

'Fohat is de dynamische drijvende kracht die voertuigen en vormen schept terwijl zijn shakti het ontvangende antwoord is in elke vorm.' Fohat is als het zegel of het stempel om een document te verzegelen door zijn eigen kenmerken af te drukken in de was die als shakti een plastische natuur bezit die de indruk kan opnemen. De positieve en negatieve aspecten van fohat lijken op de fasen van de sinusboog die de typische vorm is van golfbeweging of trilling.

'Als een geheel gezien is de sinusboog universeel en verbindend, maar op het hoogste punt en het laagste punt van de golven lijkt zij gedifferentieerd en gevari­eerd.’[16]

Fohat is wel vergeleken met elektriciteit die een positieve en negatieve pool bezit en in feite wordt in een wisselstroom voortdu­rend met bliksemsnelheid de stroming van positief in negatief omgezet en omgekeerd. De 'polsslag van het universum' (welke fohat is) is dezelfde eb-en-vloedbeweging op een gigantische schaal. Elektriciteit - net als fohat - is in potentie aanwezig in het overbrengingssysteem en de bedrading, tot aan de schakelaar. Zij wordt tastbaar wan­neer de knop wordt omgedraaid zodat zij stroomt om de weerstand in een verwar­mingsapparaat of in een lamp te belevendi­gen, of zet door middel van magnetisme een elektrische motor aan. De vele wijzen waar­op elektriciteit werkt en haar vele verschij­ningsvormen zijn analoog met de vele wij­zen waarop fohat - de opperste motivator ­werkt.

De Geheime Leer stelt fohat op een ande­re manier voor, die op ons overkomt als een paradox. Van fohat wordt gezegd dat het een onweerstaanbaar onpersoonlijk vermogen is dat onophoudelijk het universum naar haar onvermijdelijke bestemming voortstuwt. Maar ook wordt ervan gezegd dat het God­delijke Liefde is, de zuivere ongeconditio­neerde geest in de menselijke ziel en de levensvonk in elk levend wezen. Misschien zou het juister zijn om te zeggen dat fohat het evolutieproces niet dwingt maar bege­leidt. Het houdt zelf zeker het zonnestelsel in dynamisch evenwicht als een geheel le­vend wezen... Het is waarlijk het Ene Leven in alles.

Wat tot dusver geschreven is richt zich op de transpersoonlijke of metafysische aspec­ten van fohat. Daarmee zijn die aspecten die meer binnen het bereik van het menselijk begrijpen liggen buiten beschouwing geble­ven. Daaraan zou je een apart artikel kunnen wijden.

Voetnoten

[1] The Secret Doctrine door H.P. Blavatsky, Adyar ed. Deel 1, blz. 79

[2] First Principles of Theosophy door C. Jinarajadasa, T.P.H. Adyar, blz. 132-3

[3] Het Web van het Universum door E.L. Gardner, T.P.H. Londen

[4] Cosmic Creation and Atomic Energy door V.W. Slater, T.P.H. Londen, blz. 20-21

[5] Dancing in the Light door Shirley Maclaine, Bantam Books, blz. 343

[6] Idem, blz. 338-9

[7] This Dynamic Universe, hdst. 2 door E.L. Gardner, T.P.H. Londen, blz. 11

[8] The Secret Doctrine door H.P.Blavatsky, Adyar ed. Deel 1, blz. 94

[9] This Dynamic Universe hfst . 4 door J. Ransom, blz. 23

[10] First Principles of Theosophy door C. Jinarajadasa, blz. 167-8

[11] The Secret Doctrine door H.P. Blavatsky, Adyar ed. Deel 1, blz. 96

[12] Idem, blz. 173

[13] Idem, blz. 150

[14] Idem, blz. 170

[15] Theosophical Glossary door H.P.Blavatsky, T.P.H. Los Angeles, blz. 111

[16] This Dynamic Universe hfst. 1 door Smith and Trew, blz. 8