Ecologische Renaissance

Henryk Skolimowski

De oorzaak van psychische spanningen
Onze huidige mentaliteit
Een ecologisch bewustzijn
De juiste waarden - spiritualiteit

Voorwoord

Nu we ons opmaken om de eenentwintigste eeuw in te gaan hebben we nieuwe visies en nieuwe filosofieŽn nodig. De korte beschouwingen die hier geboden worden trachten de lezer enig inzicht te geven in een nieuwe filosofie, die holistisch en ecologisch gevoelig is, relevant voor het leven en, bovenal, te gebruiken voor de genezing van de aarde en van onszelf. Vrede, heelheid en harmonie moeten de doeleinden zijn van iedere filosofie die van belang is voor de eenentwintigste eeuw. De filosofie is niet dood, maar ontwaakt uit een diepe sluimering.

Genees de aarde, genees jezelf

Van al de gaven van de evolutie is het denkvermogen het meest van waarde. Toch hebben we het iets anders laten worden dan het verdient. Kijk naar jezelf Zie hoeveel vervuiling dagelijks in je denken terecht komt. Zie hoeveel onbenulligheden je in je denken hebt toegelaten. Dit is niet de juiste ecologie van het denkvermogen. Deze rommel in je denken heeft je bestaan triviaal gemaakt en is  de oorzaak van psychische spanningen, is de oorzaak van de verwarring die je verhindert om juist te denken en gepast te handelen. Als je waarde hecht aan de gave van je denkvermogen, laat je denkvermogen dan geen vuilnisvat worden.

Het eerste principe van de juiste ecologie van het denkvermogen is:
Laat je denkvermogen geen afvalbak worden.

Het beschermen van water is een goede zaak, het niet omhakken van bomen is beter, het tegengaan van luchtvervuiling nog beter. Maar dit zijn allemaal halve maatregelen. We moeten ons denken, dat op dit moment hebzuchtig en zorgeloos is, veranderen in een denken dat meelevend is en, zorgzaam. Alleen dŠn kunnen we hopen de aarde weer tot bloei te brengen en weer glans te geven aan ons bestaan. Ik zeg niet dat het niet belangrijk is te werken aan een beter milieu. Ik zeg niet dat het werken aan een goede wetgeving niet belangrijk is. Deze dingen zijn uiterst belangrijk. Maar ze zijn niet voldoende.
Om vrede te kunnen sluiten met de planeet aarde moeten we de huidige mentaliteit veranderen, moeten we het dominante bewustzijn, dat gulzig, parasiterend en materialistisch is, veranderen in een bewustzijn dat zorgzaam en meelevend is, en dat met zijn omgeving in direct contact staat.

We moeten deelnemen aan het feest van het leven, met al onze broeders en zusters in de schepping. De herziening van ons denken betekent de herziening van onze waarden, en dat betekent handelen op basis van waarden die het leven goedgezind zijn, die coŲperatief, zachtaardig en constructief zijn. Dergelijke waarden komen ook je eigen welzijn ten goede.

Het tweede principe van de ecologie van het denkvermogen is:
De aarde kan niet gered worden zonder dat wij ons bewustzijn veranderen.

Wat doe je om jezelf te redden van mentale vervuiling? Wat doe je om mentale herrie tegen te gaan en spirituele vuiligheid, om de omstandigheden waardoor je leven verslechterd wordt te veranderen? Wat doe je om de innerlijke mens in jezelf te helpen? Hoeveel minuten besteed je op een dag aan het nadenken over je innerlijke zelf? Geef je zo weinig om je denkvermogen dat je het niet zo nu en dan ruimte en rust gunt?

Het derde principe van de ecologie van het denkvermogen is:
Schenk aandacht aan dat wat je doet om je innerlijke zelf te redden.

Het derde principe van de ecologie van het denkvermogen doet een beroep op je om elke dag vijf minuten na te denken over de vraag wie je bent, wat je grootste potentieel is, in wat voor wereld je zou willen leven. Als je daarover hebt nagedacht moetje jezelf afvragen wat je moet doen om zo te worden als je wilt, om de wereld zo te maken als je wilt.
De ecologie van het denkvermogen brengt je ertoe een ecologisch bewustzijn te verwerven, wat je vervolgens tot  de juiste waarden voert, die de grondslag vormen voor de juiste handelwijzen. Als je het milieu wilt helpen, help dan jezelf om een vriendelijker, minder schadelijk persoon te worden, die samenwerkt en meeleeft met de hele schepping.
De denkbeelden die we hier bespreken maken deel uit van de in opkomst zijnde Ecologische Filosofie. Wat is Ecologische Filosofie? Ecologische Filosofie wil zeggen: vriendelijk zijn voor de natuur en weten waarom; vriendelijk zijn voor andere levensvormen en weten waarom; vriendelijk zijn voor je eigen lichaam en weten waarom; vriendelijk zijn voor je eigen denkvermogen en weten waarom.
Ecologische Filosofie wil zeggen: Vrede sluiten en bewaren met jezelf en met de hele schepping. Zolang dit niet bereikt is zullen we de aarde niet kunnen redden. Het redden van de aarde is een spirituele kruistocht om je de juiste waarden en de juiste filosofie eigen te maken, zodat je in vrede verder kunt leven omdat je ook zelf daadwerkelijk in vrede leeft. We kunnen ons niet eeuwig over onze milieuproblemen blijven beklagen. Anderzijds mogen we niet verwachten technische oplossingen te zullen vinden voor onze milieuproblematiek - hetzij nu, hetzij in de toekomst. Dus wat moeten we doen? In plaats van ons te laten overspoelen door een doffe wanhoop die ons maar al te vaak in zijn greep heeft, moeten we de situatie omkeren, moeten we een nieuw perspectief vinden, een nieuwe wereldvisie waarin we het universum, en onszelf daarin, kunnen vieren.
Door de dingen binnenste buiten te keren (de Grieken noemden dat metanoia) zullen we ons gehele perspectief kunnen veranderen en onszelf en de wereld in een geheel nieuw licht kunnen bezien. Ecologische Renaissance is een viering van een nieuw bewustzijn en een nieuwe wereldvisie die ons bevrijdt uit de ketenen van het sombere, deterministische, mechanistische bewustzijn en die ons op de lange duur in staat zal stellen onze problemen op te lossen - niet alleen de ecologische maar ook dde spirituele problemen. Het punt is dat we onszelf hebben opgesloten in kreupelmakende filosofieŽn. Dit is biologisch, psychologisch en evolutionair ongezond. We kunnen niet voor eeuwig in wanhoop blijven leven.

We moeten benadrukken dat onze problemen niet liggen op het vlak van techniek, economie of management. Ze liggen dieper. Ze zijn geworteld in de manier waarop we denken. Ze komen voort uit onze neiging om voortdurend de wereld te manipuleren. We moeten ophouden met deze manipulatieve benadering. We moeten de wereld op een nieuwe manier tegemoet treden. Laten we ophouden met de wereld als een machine te bezien. Laten we haar opvatten als een heiligdom. Zodra we de wereld als een heiligdom gaan beschouwen, wordt alles anders. Het aanwezig zijn in een heiligdom houdt in, en maakt noodzakelijk, dat we 'vol eerbied denken', 'dat we holistisch denken', 'dat we vol eerbied handelen'. We moeten beseffen dat de meeste van onze problemen, vooral de milieuproblemen, voortkomen uit een onaangepaste, destructieve denkwijze. Binnen het bestek van onze nieuwe, eerbiedwaardige, vooruitziende manier van denken kunnen deze problemen worden opgelost doordat we voorkomen dat ze optreden.

Ecologische Renaissance viert het tot stand komen van een nieuw bewustzijn, ecologisch bewustzijn, dat holistisch, kwalitatief goed, spiritueel en participerend is. We grijpen terug op oude spirituele tradities wanneer we naar voren brengen dat het unieke van de mens erin berust dat we ons er bovenal van bewust zijn geen machines te zijn maar spirituele wezens. Ecologische Renaissance cultiveert ecologische wijsheid, welke evenveel respect heeft voor de menselijke rationaliteit als voor de menselijke spiritualiteit. Ecologische Renaissance verheerlijkt het universum, maar met gepaste nederigheid.

We verkondigen dat de mens uniek is,
terwijl we ons volmaakt bewust zijn van onze plaats in het universum en van onze nederige rol in het wonder van de schepping. We verkondigen en respecteren de rechten van andere schepselen, omdat we allen deel uitmaken van het heilige web.
Het universum is geen tranendal een ook geen paviljoen voor mensen die lijden aan terminale kanker, maar het is een plek om de vreugde van het leven te vieren en zichtbaar te maken. Word uzelf ervan bewust dat in leven zijn iets prachtigs is! Het universum wil dat we genieten van haar rijkdom, want we zijn haar wettige zonen en dochters.

Ecologische Renaissance herinnert ons slechts aan deze waarheden. We leven in moeilijke tijden, vol littekens en wonden. Alleen al om deze reden hebben we een visie nodig die alles omvat, die machtig en helend genoeg is om een eind te maken aan onze wanhoop en om ons een nieuw gevoel te geven voor de zin van ons bestaan, nieuwe uitingsmogelijkheden voor onze spiritualiteit en een nieuw heiligdom voor onze genezing. Ecologische Renaissance is slechts een belofte. Zij kan werkelijkheid worden als er genoeg energie, wijsheid, betrokkenheid en verantwoordelijkheid in ons aanwezig is om haar tot een werkelijkheid te maken.

*** Ecologische Renaissance is een uitnodiging voor een nieuwe dans. Hoe velen van U zijn er op dit ogenblik al klaar voor om aan deze dans mee te doen? ***

Ecologische Renaissance is geen uitdrukking van een goedkoop optimisme dat, tegen beter weten in, blijft hopen, terwijl we worden ingesloten door steeds dreigender wolken van de toekomst - die misschien nooit meer komt. Ecologische Renaissance is ontstaan vanuit een wezenlijke behoefte van mensen om te hopen, om vol te houden, om elkaar en het hele universum te omarmen in een extatische dans van positief denken en geloven in de schepping, zonder welke het menselijk leven zijn betekenis en glans verliest en zonder welke onze toekomst verbleekt doordat we zelf bij de pakken gaan neerzitten. Leven, vrienden, is nooit het leven opgeven maar de uitdagingen ervan aannemen op steeds weer nieuwe en inventieve wijzen.

Naar begin van document.

ECO-FILOSOFIE EN DE WARE WERELD

We zijn rationele mensen en nemen rationele beslissingen. Maar uiteindelijk ervaren we dat deze beslissingen leiden tot ecologische rampen en tot sociale zowel als individuele vervreemding. Wat is er gebeurd? Als rationele beslissingen ons op een doodlopend spoor zetten, zou het dan beter zijn om impulsief te handelen of op basis van irrationele beslissingen? Natuurlijk niet. Wat is dan de reden voor het dat datgene wat wij beschouwen als onze beste kennis en onze beste overwegingen niet voldoende is? Deze kennis en deze overwegingen zijn eenvoudigweg te beperkt; ja, ze misleiden ons vaak en brengen ons op dwaalsporen.

We zijn trouwe volgelingen van onze rationaliteit. Maar als de leider blind is, dan zullen ook zijn volgelingen op het verkeerde pad gebracht worden. Is dat niet wat er met onze beschaving en met onze waarneming van fundamentele problemen gebeurd is?

Hoe kan dat?

Laten we ons ervan bewust zijn dat alle kennis beperkt is - niet aan ons gegeven door God, maar tot stand gekomen door middel van onvolmaakte mensen op basis van onvolmaakte waarnemingen en met behulp van een onvolmaakt redeneringsvermogen. Onze kennis vloeit gewoonlijk voort uit onze wereldbeschouwing. Als deze wereldbeschouwing onvoldoende blijkt te zijn in een aantal fundamentele opzichten, dan zullen ook onze daarop gebaseerde kennis en ons daarvan afgeleide redenerings-systeem onvoldoend blijken te zijn. Er is een intieme band tussen kosmologie (of wereldvisie), kennis en rationaliteit.

Een specifieke kosmologie doet haar specifieke vorm van kennis en van redeneren ontstaan. Laten we echter wel duidelijk zien dat onze kosmologie/kennis/rationaliteit er maar ťťn van velen was. Zij heeft ons veel goeds gebracht. Maar zij heeft daarvoor een tol geŽist. En daarmee wil ik tot het belangrijkste punt komen: juist door de beperkingen die inherent zijn aan de mechanistische kosmologie (en aan de wetenschappelijke redeneertrant) kunnen we vele problemen in de samenleving en in ons leefmilieu niet met succes oplossen. We hebben alle rationele strategieŽn waarover we beschikten uitgeprobeerd. Maar het werkte niet. De fragmentarische, atomistische, analytische benadering die zo vaak samengaat met " technologische oplossingen " werkt niet met betrekking tot complexe gehelen zoals de mens de samenleving en het ecologisch leefmilieu.

Dit artikel is een verkorte weergave van een brochure met als titel: "Ecologische renaissance", verkrijgbaar bij de Uitgever van de Theosofische Vereniging.