H.P. Blavatsky - een overzicht

Katinka Hesselink

HPB, oftewel H.P. Blavatsky, is een bekend figuur in New Age-kringen. Wie heeft niet "De Geheime Leer" op de boekenplank staan zonder het ooit te lezen? Volgens geschiedkundigen stond H.P. Blavatsky aan de voet van wat nu New Age heet. Zij was de eerste die oosterse wijsheden combineerde en terug vond in westerse literatuur. Zij was de eerste die het bestaan van psychische vermogens liet zien en plaatste in een theoretisch kader. Nu ja, de eerste, er waren, ook in het westen, wel mensen die het zelfde deden, maar deze hadden niet de grootschalige invloed die H.P. Blavatsky had. Bij haar dood, werd er rondgetelegrafeerd over de verschillende werelddelen, met de mate waarin dat ook gebeurt bij de dood van een hoogwaardigheidsbekleder. En dat terwijl H.P. Blavatsky *alleen maar* artikelen schreef, boeken schreef en mee werkte in de organisatie van de Theosophical Society (nu in Nederland vertegenwoordigd door verschillende Theosofische Genootschappen, de Theosofische Vereniging en de Geunieerde Loges).

De hoeveelheid geschriften die zij produceerde was immens, zeker als je in aanmerking neemt dat zij hiervoor slechts 17 jaar de tijd had en onderwijl het grootste deel van de tijd ziek was. Ze stond regelmatig met een been in het graf. In mijn boekenkast nemen de geschriften van H.P. Blavatsky iets meer dan 1 meter in beslag. Zij schreef een immens aantal artikelen, tegenwoordig verkrijgbaar in de H.P. Blavatsky Collected Writings (14 delen plus index), De Geheime Leer, De Stem van de Stilte, De Sleutel tot de Theosofie en een stapel occulte verhalen, nog een laatste ongenummerd deel van de Collected Writings.

Nog wat feitjes: zij stierf in 1891 op 59 jarige leeftijd in Engeland. Ze is tweemaal getrouwd geweest. Ze werd beschuldigd van vervalsing van psychische verschijnselen. Haar naam krijgt nog steeds controverse om zich heen, o.a. omdat een aantal mensen haar Geheime Leer als een antisemitisch boek beschouwt. Iets waar ik het overigens (na lezing van De Geheime Leer) niet mee eens ben. Het feit dat die controverse er nog steeds is, geeft aan dat ze nog leeft in de gedachten van mensen. Tenslotte waren er een heleboel antisemitisten in die tijd. Het was een geaccepteerde houding. Over de meeste van deze maakt niemand zich meer druk. Over H.P. Blavatsky (en Rudolf Steiner) nog wel. Dit zegt iets over hun plek in de huidige cultuur. 

Al met al een fascinerende vrouw.