Yoga en Indiase spiritualiteit
Katinka Hesselink
De meest bekende vorm van yoga is de gymnastiek die velen met een spirituele interesse toepassen. Technisch gesproken is dit Hatha-yoga en slechts een van de vele yoga-technieken die binnen het Hindoeïsme bestaan. Veel yoga-docenten in het westen passen een mengvorm van diverse yoga-technieken toe. Hieronder een overzicht van yoga filosofie en verschillende yoga scholen.
Ganesha (de theosofische woordentolk - online uittreksel hieruit ) zegt:
Vereniging, eenwording. Een systeem van lichamelijke en geestelijke oefening, een van de shaddarshana. Behalve de voorbereidende oefeningen, Kriyâyoga, zijn er verschillende systemen, zoals karma-, bhakti- en jnanâyoga; andere die meer gericht zijn op fysische en fysiologische oefeningen, zoals hatha-, laya- en mantrayoga en een die de methoden van meditatie volgt, râjayoga.
Ik wil nog toevoegen dat het pad van yoga risico's bevat. Dit is zowel aan oosterse als aan westerse mystici bekend. God wordt niet voor niets in de Bijbel onder andere voorgesteld als een brandend vuur. In alle spirituele tradities gaat men er vanuit dat voordat men het spirituele pad gaat, er eerst aan bepaalde voorwaarden voldaan moet zijn. Een geestelijke gezondheid is hier een eerste van.
Yoga filosofie
De yoga filosofie is ongeveer gelijk aan de filosofie van de Samkhya school. Yoga is het in de praktijk brengen van de ideeën uit de Samkhya school over het onderscheid tussen ziel en materie (purusha en prakriti). Als het lukt om dit onderscheid te realiseren (waarbij denken tot materie gerekend wordt), kan de ziel pas werkelijk gekend en vrij worden. Het doel van yoga laat zich ook omschrijven als het uitschakelen (nirodha) van alle psychische functies (citta vritti) - met als gevolg een verlossing van wedergeboorte.
De basistekst van de yoga is De Yoga-sutra's van Patanjali (vermoedelijk 3e eeuw N.C.) en het oudste commentaar daarop.
Op filosofisch niveau is het belangrijkste verschil met Samkhya het accepteren van een God of Heer: Ishvara: een altijd al bevrijde ziel die de leraar is van elke yoga-leraar. Isvara is echter geen almachtige god en bemoeit zich niet met de schepping.
Een ander verschil is dat de drie psychische organen van de vroege Samkhya (buddhi, ahamkara en manas) worden samen gevat tot een: citta.
Verschillende vormen van yoga
- Hatha Yoga: de yoga oefeningen waar zoveel mensen mee bekend zijn
- Bhakti Yoga: de yoga van toewijding, devotie
- Karma Yoga: het pad van juist handelen
- Jnana Yoga: het pad van juist inzicht in de werkelijkheid en jezelf
- Raja Yoga: de koninklijke yoga
- Boeken over yoga
Bronnen
Hatha yoga werkboek
J. Dijkstra
- Aantekeningen bij het vak 'Filosofie van India' aan de Universiteit Leiden, gegeven door Peter Verhagen (fouten zijn de verantwoordelijkheid van de auteur).
- "Syllabus Inleiding Indische Wijsbegeerte", Algemene Inleiding van Jan E.M. Houben met Tilmann Vetter (1997-98), zoals verspreid onder de studenten van het vak 'Filosofie van India' aan de Leidse Universiteit.
- Prof. T.E. Vetter over 'Het Samkhya en het klassieke Yoga-systeem' die op zijn beurt terug grijpt op Frauwallner's 'History of Indian Philosophy I', p. 275 en verder zoals verspreid onder de studenten van het vak 'Filosofie van India' aan de Leidse Universiteit.
