Jnana Yoga

Katinka Hesselink 2006

Jnana yoga is een vorm van yoga die te maken heeft met kennis. Jnana yoga en Raja yoga worden beide (door theosofen) gezien als hogere vormen van yoga: zij hebben met de geest te maken en niet met het lichaam. Jnana betekent zoveel als 'geestelijk inzicht'. Dit geestelijk inzicht wordt idealiter bereikt door het overstijgen van het denken. Hierbij wordt geleerd de werkelijkheid direct waar te nemen zoals die is, in het nu.

In de praktijk is jnana yoga desondanks vaak de meest intellectuele van de vijf hier behandelde vormen van yoga. Het denken overstijgen kan namelijk alleen door het denken te zuiveren. Het zomaar negeren van het denken levert geen wijsheid op. Theosofen beroepen zich erop dat zij gespecialiseerd zijn in jnana yoga: ze bestuderen ingewikkelde teksten die de intuitie wakker maken omdat ze zonder intuitie eenvoudig niet te begrijpen zijn. De Geheime Leer van H.P. Blavatsky wordt gezien als zo'n tekst. In de praktijk willen mensen die dit pad kiezen nogal eens zo opgaan in hun pogingen intellectueel zin te vinden in de moeilijke stof die zij bestuderen, dat het overstijgen van die zelfde teksten om de diepere inhoud te vinden nog weleens vergeten wordt.