Goden in India

Polythe´sme: goden in het Hindoe´sme

Katinka Hesselink 2006

In het Westen wordt er vaak vanuit gegaan dat Christendom, Jodendom en Islam monothe´stische godsdiensten zijn. Dit wil dan zeggen dat er slechts EEN God is. Vanuit het oogpunt van godsdienstwetenschap is dit onzinnig. Ook in het Christendom is sprake van meer goden. De Goddelijke Drie-eenheid, is een duidelijk voorbeeld van feitelijk meer Goden, al zijn ze uiteindelijk filosofisch gezien EEN. In de Islam is ook sprake van EEN God, maar daarnaast zijn er de engelen aan Gods troon. In de praktijk is er altijd een verschil tussen wat filosofen en theologen zeggen en wat mensen in de praktijk doen. Beide zijn van belang als je een godsdienst wilt bekijken.

Het Hindoe´sme is het schoolvoorbeeld van het meergodendom of polytheisme. Het aantal goden gaat in de duizenden. Desondanks is ook hier sprake van een geloof in een onderlinge eenheid achter de diversiteit. Het helderst uitgewerkt is dit in de Advaita filosofie, maar ook in de Rig Veda staat al:

Dat wat ÚÚn is, noemen de wijzen bij velerlei naam: Agni, Yama, Matarisvan.

[Agni, Yama en Matarisvan zijn Vedische goden]

bron: Rig Veda boek 1, hoofdstuk 164, vers 46

Ook in het modernere Hindoe´sme vindt men doorgaans dat er ÚÚn onderliggende oergod is, waaruit alle andere geŰmaneerd zijn. In de Bhagavad Gita bijvoorbeeld is het de populaire god Krishna die de bron van alles is, de onkenbare God. In de praktijk adopteren Hindoe's een god (of goden) om te aanbidden. Voor deze God richten ze een altaar op, plakken stickers van die god op hun werkplek en vereren de god ritueel: puja.

De voornaamste Hindoe goden

Brahma

Brahma is eigenlijk geen populaire god voor de meeste Hindoe's. Desondanks kan hij hier niet weg gelaten worden, omdat dit traditioneel de scheppende God is en een traditioneel woord is voor het Al, de onderliggende Eenheid, de Oerbron van alle bestaan.

In de Hindoe-drie eenheid wordt Brahma gezien als de schepper.

Vishnu

De twee meest aanbeden goden zijn vormen van Vishnu en Shiva. Vishnu is de centrale god voor in het Vaishnavisme, een Bhakti-stroming. [zie ook afbeeldingen van Vishnu ]

Vishnu heeft zich tien keer geincarneerd als avatars in :

Matsya
vis
Kurma
schildpad
Varaha
varken
Narasimha
Leeuw man: van boven man, van onder leeuw
Vamana
De eerste menselijke vorm als dwerg-wijze met het vermogen heel lang te groeien.
Parashurama
Krachtige man, jager
Rama
De grootste krijger, idealte man; hoofdpersoon van de Ramayana
Krishna
Wijze man, belangrijke figuur in de Mahabharata en de Bhagavad Gita. Soms wordt ook Balarama (Rama met de ploeg) als avatar genoemd, die als de oudere broer van Krishna verscheen. Deze incarnatie is zelf erg populair als god. [ afbeeldingen van Krishna uit de Indiase kunst ]
Buddha
De Alwetende, leefde in de vijfde eeuw voor Christus. Op deze manier is Boeddha in het Hindoe´sme ge´ncorporeerd.
Kalki avatar
De voorspelde toekomstige incarnatie.

In de Hindoe-drie eenheid is Vishnu de tweede: degeen die het unversum in stand houdt.

Shiva

Shiva is de derde van de Hindoe-drie eenheid. Hij wordt gezien als de vernietiger. Omdat wie vernietigd ook kan scheppen is de stap naar centrale godheid in de Shaivisme Bhakti -stroming niet zo groot. Shiva is vooral erg populair in Zuid India waar hij onder andere staat voor de vernietiging van het kwaad. Ook de Noord-Indiase stroming van het Shaktisme gaat terug op Shiva, in dit geval op zijn vrouwelijke kracht: Shakti.

Net als bij Vishnu worden veel lokale Indiase goden gezien als emanaties van Shiva. [ Meer over Shiva, en afbeeldingen van hem en zijn vrouw ]

Ganesha

Ganesh of Ganesha wordt gezien als de zoon van Shiva en Parvati. Deze populaire god met het olifantenhoofd staat voor kennis en wijsheid. Ganesh is heel populair omdat hij gezien wordt als degeen die obstakels overwint. Daarnaast is hij met zijn olifantenkop en in het gezelschap van een muis (zijn voertuig) een favoriet onderwerp in de kunst van India. [ Meer over Ganesha en afbeeldingen van hem uit de oud-Indiase kunst ]