Christendom inspiratie
Dit is voorlopig een heel beperkt stuk van Katinka Hesselink Net. Het Christendom is niet mijn primaire inspiratie, maar zo af en toe kom ik iets tegen uit de Christelijke traditie in de wijdste zin van het woord dat mij wel inspireert.
Meer over het Christendom (met dank aan wikipedia)
Het christendom is een religie gebaseerd op het evangelie en leven van Jezus zoals beschreven in het Nieuwe Testament, het tweede gedeelte van het heilige boek van de christenen, de Bijbel. Centraal staan zijn prediking, kruisdood en opstanding.
Het christendom is een monotheïstische godsdienst; christenen belijden het geloof in één God. De christenen geloven dat Jezus de zoon van God is en de messias die voorspeld en aangekondigd werd in het Oude Testament. Het christendom is een wereldgodsdienst.
In de loop der tijd zijn binnen het christendom een westerse en een oosterse traditie ontstaan. Tot de westerse traditie behoren het rooms-katholicisme en het daaruit ontstane protestantisme. Tot de oosterse traditie behoren enerzijds de Oriëntaals-orthodoxe Kerken die afstand namen van het Concilie van Chalcedon (451), de Oosters-orthodoxe Kerken, die ontstaan zijn na het schisma van 1054 en die theologisch nauwelijks afwijken van het rooms-katholicisme en de Oosters-katholieke Kerken, die geünieerd zijn met Rome. Al deze tradities onderschrijven de canones van het Concilie van Nicaea.
Geloofsinhoud
De apostolische
geloofsbelijdenis (ook wel Apostolicum genoemd, of Credo, naar het
eerste woord van de Latijnse tekst, of de Twaalf Artikelen des Geloofs)
is een van de belangrijke geloofsbelijdenissen uit het christendom.
Volgens
de christelijke leer heeft God Zijn eniggeboren Zoon Jezus naar de
wereld gezonden om de mensheid te bevrijden van de zonde. Jezus is
zowel God als mens. Ook is hij de Tweede Persoon in de goddelijke
Drie-eenheid.
Christenen geloven, naar de traditie van het
jodendom, in de God van Abraham, Izaäk en Jakob, de 'Ik zal zijn die Ik
zijn zal' (Ex 3,14, NBV), de schepper van hemel en aarde, die
transcendent en tegelijkertijd immanent is. Verder geloven zij dat met
de eerste mens de zonde in de wereld is gekomen en dat ieder mens
zondig is; zij geloven ook dat de zonde scheiding brengt tussen God en
de mens, dat de enige manier om weer met God in het reine te komen het
geloof is in het 'volbrachte werk van Jezus', zijn lijden en sterven
aan het kruis, waarbij hij als de volmaakte mens en Zoon van God de
schuld van mensen op zich nam en hen weer met God verzoende. Tot de
kern van het christelijke geloof behoort ook het geloof in de
lichamelijke opstanding en wedergeboorte van Jezus uit de dood, zijn
hemelvaart en zijn terugkomst naar de aarde.
Het geheel van de
essentiële elementen van het christelijk geloof wordt ook wel het
evangelie genoemd. Jezus zelf zei dat het belangrijkste goddelijke
gebod is: Heb God lief boven alles en uw naaste (de medemens) als uzelf.
De
rooms-katholieke Kerk legt de nadruk niet alleen op het gezag van de
Bijbel als woord van God, maar ook op de traditie. De Kerk speelt een
heilsbemiddelende rol tussen God en mens. Het gebod van eenheid in het
geloof vindt binnen het katholicisme uitdrukking in de taak van de
hiërarchie.
De protestants-christelijke traditie benadrukt drie
kernwaarden: Sola Gratia (alleen door genade), Sola Fide
(rechtvaardiging door geloof alleen en niet door 'werken der wet') en
Sola Scriptura (alleen het woord van God (de Bijbel)) als gezaghebbend.
In de protestantse kerken bestaat geen equivalent van de Paus als teken
van eenheid en de rol van kerkelijke ambtsdragers is verkondigend en
pastoraal, maar niet sacramenteel.
Ook het belang dat gehecht
wordt aan en de theologische invulling van de sacramenten is bij het
protestantisme anders dan bij de rooms-katholieke Kerk. Een voorbeeld
is de katholieke en oosters-orthodoxe eucharistie tegenover het
protestantse Heilig Avondmaal.
Opvattingen
In alle
tijden hebben verschillende theologische opvattingen bestaan over de
natuur van Jezus en over de vraag hoe de Bijbelse verhalen
geïnterpreteerd moeten worden.
In de Bijbel wordt onder meer het
volgende over Jezus geschreven: hij werd geboren uit de maagd Maria,
was verwekt door de Heilige Geest; hij leefde een zondeloos leven,
genas mensen van allerlei ziekten, wekte doden op; dreef demonen uit en
bedaarde stormen; veranderde water in wijn, voedde duizenden mensen met
een paar broden, en sprak: Ik ben de weg, de waarheid en het leven.
Niemand komt tot de Vader dan door mij.
Al sinds het vroegste
begin van het christendom hebben diverse kerkelijke stromingen de
Bijbelverhalen ook allegorisch geïnterpreteerd. De zeer strikte
letterlijke lezing van de Bijbel is veeleer een typisch product van het
moderne denken, dat na de Middeleeuwen ingang vond en zich uitte in de
Reformatie. Met name sinds de opkomst van de moderne theologie in de
19e eeuw, worden Bijbelverhalen door sommigen als symbolische verhalen
beschouwd, die de betekenis van de historische Jezus van Nazareth
moeten onderstrepen.
Een hedendaagse opvatting benadert de
Bijbel op meerdere manieren tegelijk. Een verhaal bevat zowel een
historische waarheid, een allegorie als een symbolische betekenis.
Sommige kerken hebben om die reden de hedendaagse prediking aangepast
aan deze opvattingen.
Geloofsbeleving
Voor velen is
geloof in het evangelie het resultaat van een 'christelijke opvoeding'.
Lang niet alle christenen gaan akkoord met alle theologische
standpunten die door hun Kerken worden ingenomen.
Net als de
joden werden de christenen in het Westen zeer beïnvloed door de
Verlichting in de 17e en 18e eeuw. De belangrijkste verandering - die
uit de periode van de Verlichting voortkwam - was de Scheiding van Kerk
en Staat, waardoor de alliantie tussen Kerk en Staat, die in veel
Europese landen al vanaf het Romeinse Rijk bestond, werd beëindigd.
Sindsdien was een lid van de maatschappij vrij om met de Kerk van
mening te verschillen en desgewenst de Kerk totaal te verlaten. Velen
verlieten de Kerk en ontwikkelden geloofssystemen zoals deïsme,
unitarisme en universalisme, of levensbeschouwlijke stromingen zoals
het atheïsme, agnosticisme, humanisme of ietsisme. Andere stromingen
leidden tot de liberale of vrijzinnige vleugels van de protestantse
christelijke theologie zoals vrijzinnig-protestantisme en religieus
humanisme.
Modernisme in de recentere 19e eeuw moedigde nieuwe
vormen van denken en uitdrukken aan die geen traditionele lijnen
volgden. Als reactie op de Verlichting en het modernisme ontstonden
duizenden christelijke protestantse groeperingen.
In de
Katholieke Kerk werden christelijke splintergroeperingen gevormd die de
legitimiteit van vele hervormingen niet erkenden. De groei van
honderden fundamentalistische groepen die de volledige Bijbel op een
letterlijke manier interpreteren werd in gang gezet.
Het
liberalisme leidde ook tot secularisme, met name in de Verenigde Staten
en Europa. Sommige christenen hebben de godsdienstige plichten bijna
volledig aan de kant gezet of gaan slechts op een paar bepaalde heilige
dagen per jaar naar de kerk. Velen hebben een ambivalent gevoel ten
opzichte van hun godsdienstige plichten ontwikkeld. Enerzijds klampen
zij zich vast aan hun tradities, waaraan ze hun identiteit ontlenen;
anderzijds brengt de invloed van de seculiere westerse mentaliteit en
de eisen van het dagelijkse leven hen af van het traditionele
christendom. Een huwelijk tussen christenen van verschillende
gezindten, of tussen christelijke en niet-christelijke mensen, was eens
taboe, maar is thans alledaags geworden. De traditioneel katholieke
landen zoals Frankrijk zijn grotendeels geseculariseerd. In Nederland
verwacht het Sociaal en Cultureel Planbureau dat in 2010 nog maar een
derde van de Nederlandse bevolking kerkelijk zal zijn en dat in 2020
nog maar 25% een kerk zal bezoeken (rapport van 28-09-2000).
Het
liberale (vrijzinnige) christendom groeide aan het einde van de 19e en
het begin van de 20e eeuw snel in Europa en Noord-Amerika. In Amerika
ontstond als reactie daarop het fundamentalisme. In Noord-Amerika heeft
de orthodoxie in de 20e eeuw weer de overhand gekregen. In Europa
zetten echter de secularisatie door en met name sinds de jaren zestig
liepen de kerken leeg. Terwijl het ledental van de traditionele
protestante kerken afneemt, winnen de vrijere groeperingen zoals de
evangelische en charismatische bewegingen wel terrein. Deze tendens is
in de westerse wereld zichtbaar, maar ook in Afrika, Azië en zelfs in
delen van de Arabische wereld.
De Verlichting had veel minder
invloed op de Oosters-orthodoxe Kerken. Ook onder de druk van de
"vijandigere" seculiere maatschappij, vooral tijdens de tijd van het
communisme, waren de kerken minder geneigd tot verandering.
Na
de val van het IJzeren Gordijn en de Sovjet-Unie beleefde het
christendom een opwekking. Na decennia van communistische
onderdrukking, zijn er nu veel aanhangers van het christendom. Vele
orthodoxe kerkgebouwen en kloosters worden gerestaureerd. In delen van
Afrika en Azië groeit het christendom vooral door zending snel.
