LANKAVATARA SOETRA

De Afdaling op Lanka

Hoofdstuk 3: Over Vergankelijkheid

Tekst 42

Toen (nog steeds gezeten in het kasteel van Lanka) zei de Gezegende tot Bodhisattva-mahasattva Mahamati: Mahamati, ik zal je nu vertellen over de diverse gestalten van het wilslichaam. Luister goed en overdenk wat ik nu ga zeggen.

Bodhisattva-mahasattva Mahamati zei: Gezegende, dat zal ik doen, en hij luisterde.

Daarop zei de Gezegende: Mahamati, er zijn drie soorten wilslichaam. Wat zijn deze drie? Dat zijn: - het wilslichaam verkregen in de vreugde van samadhi; - het wilslichaam verkregen door de zelf-aard van de Dharma te ontdekken; en - het wilslichaam dat overeenkomt met de soort waartoe het individu behoort en dat perfectioneert en resultaat behaalt. Wanneer de yogin een voor een de hogere stadia doorloopt, zal hij ze (die drie vormen) ervaren. Ik verklaar: wanneer de yogin die zich in het derde, vierde, of vijfde stadia (van de tien bodhisattvapaden) bevindt nu allerhande onderscheid-aanleggen uit zijn geest bant, dan verblijft zijn bewustzijn in teruggetrokkenheid (viveka) en ervaart hij diepe vreugde. Wanneer hij in die staat verkerend het niet-bestaan van een wereld buiten de geest erkent, dan wordt er van hem gezegd dat hij het wilslichaam heeft.

Wat is het wilslichaam dat wordt verkregen door de zelf-aard van de Dharma te ontdekken? Is de yogin die zich in het achtste stadium bevindt eenmaal diep doorgedrongen in de (betekenis van de) aard der dingen, die aard die Maya-gelijk is en geen beelden produceert, dan ervaart hij in het diepste van zijn geest, aan de basis van zijn bewustzijn, een ommekeer en verkrijgt de Mayopama (Maya-gelijke) samadhi en nog andere meer. Die samadhis binnengaand verkrijgt hij een lichaam dat, gebruik makend van (supranormale) kracht, zowel meesterschap over zichzelf toont als bovennatuurlijke activiteiten; dan is hij, zijn wilskracht inzettend, in staat een dergelijk lichaam te activeren, snel als het openen van een bloem (bij dageraad); dat lichaam is Maya-gelijk, droomgelijk, als een weerspiegeling; het is niet tot stand gekomen als gevolg van de (vier grote) elementen, maar toont iets dat lijkt op een elementen-veroorzaakt fenomeen; het heeft de hele verscheidenheid (aan details) die de wereld-van-objecten toebehoort (en als gevolg het lichaam aan de aarde gebonden houdt), maar is niettemin in staat alle bijeenkomsten in alle Boeddhalanden bij te wonen. Dit is het lichaam dat een diepgaande kennis heeft omtrent de zelf-aard van de Dharma; om deze reden wordt het een wilslichaam genoemd.

Wat is nu het wilslichaam dat overeenkomt met de soort waartoe het individu behoort en dat perfectioneert en resultaat behaalt?

Wanneer (de yogin) zowel een diepgaand begrip heeft van alle karakteristieken van zelf-realisatie als van de bijkomende vreugde die uit alle leerstukken van de Boeddha opstijgt, dan wordt van hem gezegd dat hij een wils-geschapen lichaam heeft dat vanaf zijn ontstaan voorzien is van (de faculteit tot) perfectioneren en resultaat behalen.

Mahamati, span je in om deze diepgaande, doordringende kennis van de drie kenmerken van het wilslichaam te verkrijgen.


Dit wordt gezegd:
1. Mijn Groot Voertuig (Mahayana) is noch een voertuig, noch een geluid, noch woorden; het is noch de waarheid, noch bevrijding, noch het rijk van zonder-beelden-zijn.

2. Niettemin is het Grote Voertuig een voertuig dat die samadhis herbergt die (een Bodhisattva-mahasattva) brengen tot een veelheid aan activiteiten. De verschillende vormen waarin het wilslichaam zich toont zijn verfraaid met de bloemen van soevereine wil.

Daarop zei Bodhisattva-mahasattva Mahamati tot de Gezegende: De Gezegende predikte de vijf onmiddellijk karma veroorzakende daden. Welke zijn deze vijf; hoe kunnen ze een zoon of dochter van goeden huize terug doen vallen in de Avici-hel?
De Gezegende antwoordde: Mahamati, luister goed, want ik ga het je nu vertellen.
Bodhisattva-mahasattva Mahamati zei: Zeker, Gezegende, en hij luisterde.

Toen zei de Gezegende: Wat zijn de vijf onmiddellijk karma veroorzakende daden?
Dat zijn: 1/ moedermoord, 2/ vadermoord, 3/ het vermoorden van een Arhat, 4/ het veroorzaken van een schisma, en 5/ een Tathagata tot bloedens toe verwonden.

Wat wordt nu bedoeld met de term: Moeder van alle wezens? Dat is de begeerte die zichzelf vermenigvuldigt, die gepaard gaat met vreugde en haat, en die allen als een moeder ondersteunt. Onwetendheid is als vaderschap; het zorgt voor wedergeboorte doorheen alle zes dorpen in de zintuiglijke wereld. Wanneer er een volledige vernietiging plaatsvindt van zowel iemand's wortels als van vader- en moederschap, dan wordt er gezegd dat vader en moeder vermoord zijn. Wanneer er een volledige vernietiging heeft plaats gevonden van de (aan begeerte en haat) onderliggende, gerelateerde groep passies zoals boosheid enzovoorts - die als een vijand zijn, als een giftige rat - dan wordt gezegd dat de Arhat om het leven is gebracht. Wat wordt bedoeld met schisma, een breuk in de broederschap? Is er eenmaal een complete en fundamentele breuk in het samenstel van de skandhas, die gekenmerkt worden door een onderlinge afhankelijkheid in verscheidenheid, dan wordt gezegd dat er een breuk is ontstaan in de broederschap.
Mahamati, wanneer het corpus van de acht bewustzijnen, dat er (als conglomeraat) verkeerdelijk van uitgaat dat er individualiteit en algemeenheid is en dat deze zich buiten het bewustzijn bevinden - iets waarvan men denkt dat het zich manifesteert als een externe wereld - wanneer dat corpus, redenerend vanuit het foutieve onderscheid-aaleggen volledig vernietigd is, dat wil zeggen, dat het vernietigd is als gevolg van de drie bevrijdingen alsmede door die staat te hebben bereikt waarvan wordt gezegd dat het "dat-wat-niet-meer-uitstroomt" heet, en wanneer zo - overigens een verkeerde gedachte! - de Vijnana-Boeddha tot bloedens toe is verwond, dan wordt er gezegd dat dit een onmiddellijk karma veroorzakende daad is. Dit, Mahamati, zijn de vijf onmiddellijk karma veroorzakende daden, en wanneer een zoon of dochter van goeden huize deze ervaren, dan is er wat genoemd wordt een realisering van het onmiddellijk karma veroorzakende met betrekking tot de Dharma.

Mahamati, verder zijn er nog vijf externe onmiddellijk karma veroorzakende daden; ik zal deze verklaren opdat jij en de toekomstige bodhisattvas voor onwetendheid gespaard zullen blijven. Dit zijn de onmiddellijk karma veroorzakende daden (d.w.z. de parajika) die beschreven staan in de canonieke teksten (vinaya), en zij die deze misdaden begaan zullen nimmer de (zojuist door mij beschreven) manifestaties kunnen ervaren, met uitzondering van die Transformaties die Boeddha's kracht hebben ontvangen en al aan hun doel zijn geraakt. De Toehoorders die Transformaties zijn (van ofwel Bodhisattva-mahasattva ofwel Boeddha), die de kracht hebben ontvangen van Bodhisattvas(-mahasattvas) of Tathagatas, zouden iemand vreselijke daden kunnen zien begaan; dan zullen ze (, dat ziend,) herhaaldelijk al hun energie aanwenden om zo iemand van zijn verdorvenheid en verkeerde opinies af te brengen; dan zullen ze, om zo iemand de onwerkelijkheid van slechtheid en verkeerde opinies te doen zien, hun (disciplinaire) last afleggen. Op deze manier toon ik de feiten van Transformatie, van ondersteunende kracht, en van realisatie. Maar, Mahamati, er is geen realisatie mogelijk voor hen die stomweg de onmiddellijk karma veroorzakende daden (parajika) begaan, behalve wanneer ze (plotsklaps) tot het besef komen dat de externe wereld naar waarheid niet meer is dan Bewustzijn zelve, en dan zien dat lichaam, bezit, en verblijfplaats niets anders zijn dan geestesgestalten en dat je je verre moet houden van noties over zelf en wat daartoe behoort. Of (er is een uitzondering) wanneer de persoon tijdens een of andere ontmoeting met een goede (Dharma-) vriend (kalyanamitra), of op het moment van wedergeboorte in een ander pad van bestaan (onmiddellijk de waarheid) beseft en als gevolg bevrijd is van de fout die onderscheiden-van-een-zelf is.

Daarom wordt er gezegd:
3. Er wordt gezegd dat begeerte de moeder is, en onwetendheid de vader; het bewustzijn dat beseft dat de wereld een wereld-van-objecten is, is Boeddha.

4. De onderliggende, gerelateerde groep passies heet Arhat; de Vijfvoudige groep van Hechten (skandhas) is de Sangha; daar aan deze onmiddellijk een eind moet komen, worden ze de onmiddellijk karma veroorzakende daden genoemd.

Tekst 43

Toelichting bij tekst 42

- "Alle zes dorpen" zijn de zes bestaansvormen, van hel-wezen over het mensenbestaan tot hemeling.

- "Wanneer er een volledige vernietiging plaatsvindt van zowel iemand's wortels als van vader- en moederschap, dan wordt er gezegd dat vader en moeder vermoord zijn." De tekst tilt hier vader- en moedermoord over de feitelijke fysieke handeling heen naar een ander niveau waar zowel iemands kwalijke gewoontepatronen, als begeerte, als onwetendheid zijn vernietigd.
. "Een breuk in de broederschap." Dat de vijf skandhas onverbrekelijk met elkaar verbonden zijn is een basis-concept van het Boeddhisme. Echter, in de hogere stadia van Bodhisattvaschap kan van die bodhisattva niet meer gezegd worden dat het een wezen is in de fysieke zin van het woord; in die stadia is er een definitieve breuk ontstaan tussen lichamelijkheid (rupa) en de vier overige skandhas die we gemakshalve met 'nama' kunnen aanduiden.
. De drievoudige bevrijding is de bevrijding van begeerte, haat, en onwetendheid.

- "Mahamati, wanneer het corpus van de acht bewustzijnen, ..., dan wordt er gezegd dat dit een onmiddellijk karma veroorzakende daad is."
"Onmiddellijk karma veroorzakend" is een mahayanistische interpretatie van de vijf onvergeeflijke overtredingen zoals die in de Pratimoksha, de Leefregels voor monniken en nonnen, beschreven staan. Wie deze heeft overtreden is voorgoed uitgesloten van de communiteit. De alinea die op de hier besprokene volgt, gaat hier verder op in.
Al eerder zagen we hoe Lanka's auteur de geleerden en de Toehoorders tegelijkertijd aanspreekt, op dezelfde filosofische punten. Nu, in deze hele, zeer gecompliceerde zin, is dat wel het duidelijkst het geval; niet eerder in de Lanka werd het Mahayana-denken zo kernachtig afgezet tegen dat van de bovenstaande twee groepen: aanvaarden dat er individualiteit en algemeenheid is (Sankhya-denken) is fout. De overige refutaties betreffen de zowel de drie niet-boeddhistische filosofieen waar de Lanka zich tegen afzet als de Toehoorders: een wereld buiten het bewustzijn voorstellen is fout; een eind brengen aan begeerte, haat en onwetendheid denkend dat dit alles is, is fout; een staat bereiken van volkomen wu-wei, om een Taoistische term te gebruiken, is fout.

- "De Toehoorders die Transformaties zijn (van ofwel Bodhisattva-mahasattva ofwel Boeddha) die de kracht ... hun last kunnen afleggen."
In deze passage wordt er in de eerste plaats aan herinnerd dat een Toehoorder (Sravaka) - bedoeld wordt de (Sravakayana) Arhat -, een Transformatie van Boeddha of Bodhisattva-mahasattva zou kunnen zijn. Impliciet wordt hier gezegd dat men er daarom beter aan doet deze Arhat eer te bewijzen, want, immers, wie onder de gewone stervelingen die de canon nodig heeft om de waarheid van de Boeddha-Dharma te ontdekken heeft bereikt wat de Arhat heeft bereikt?!
Met het afleggen van de last wordt bedoeld dat zo'n Transformatie-gestalte zijn eeuwigdurende geloften - tijdelijk - terzijde kan schuiven als dat dienstig is om iemand de Dharma te doen zien en aanvaarden. Het hierna volgende tekstgedeelte waarschuwt echter voor lichtzinnigheid in deze! . "... de onwerkelijkheid van slechtheid en verkeerde opinies te doen zien."
In deze zin zegt Boeddha dat iemand die zelfloosheid in het wezen en de dingen ziet, die dus ziet dat alles illusoir is, en niet buiten de geest, als vanzelf tot een bekoeling van geest komt en datgene, die opinies, loslaat waar voorheen zo heftig aan gehecht werd (bijvoorbeeld de opinie: je mag stelen van de rijken want die hebben toch teveel). Laten we niet vergeten dat alle in het Boeddhisme aangereikte zienswijzen geneeswijzen zijn.


Tekst 43