LANKAVATARA SOETRA

De Afdaling op Lanka

Hoofdstuk 2: de verzameling van alle Dharmas


Tekst 22

Mahamati, verder zijn er vijf groepen van individuen, en binnen iedere groep behaalt het individu het (daarbij behorende) inzicht. Welke zijn die vijf? Dat zijn: zij wier inzicht behoort tot dat van de Toehoorders; zij wier inzicht behoort tot het Voertuig van de Zelf- Verlichten; zij die thuis horen in het Voertuig van de Tathagatas; zij wier karakter niet te definieren valt, en de groep waarbinnen nooit enig inzicht zal komen.

Mahamati, hoe herken je de groep uit het Toehoorders-Voertuig? Daar zijn mensen die kippevel krijgen wanneer ze de aard van de skandhas, dhatus, ayatanas kennen en waar maken, en bovendien begrijpen wat bedoeld wordt met algemeenheid en individualiteit. Hun hart springt op wanneer ze die weg beoefenen die behoort tot de categorie verschijningen; ze hebben minder begrip van, en oefenen ook minder op de weg die de ononderbroken keten van afhankelijk, voorwaardelijk bestaan wordt genoemd. Deze mensen behoren tot het Toehoorders-Voertuig. Nadat ze een inzicht hebben gewonnen in wat behoort tot hun eigen Voertuig verblijven ze op het vijfde of zesde (van de tien bodhisattva-)stadium waar ze het ontstaan van passies niet meer toelaten, maar echter geen eind maken aan gewoontepatronen. Ze zijn nog niet voorbij het onvoorstelbare stadium van dood door transformatie, en hun leeuwebrul is, "mijn leven is vernietigd, mijn moraliteit is geperfectioneerd, enzovoorts." Daarna zullen ze zich disciplineren in het zelfloos-zijn van de mens en uiteindelijk nirvana bereiken.

Mahamati, dan zijn er nog anderen die geloven in zaken zoals ego, zijn, vitaal principe (jivitindriya), Voeder, hoogste geest of persoonlijke ziel, en daarin nirvana zoeken. Er zijn er ook die, wanneer ze zien dat alle dingen afhankelijk, voorwaardelijk ontstaan, dit zien als de weg naar nirvana. Maar omdat deze (laatsten) geen inzicht hebben in het zelfloos zijn van (niet alleen wezens maar ook) dingen, kunnen ze zich daar niet van bevrijden. En hier, Mahamati, is het dat het Toehoorders-Voertuig en de geleerden dat verkeerde inzicht tonen dat er toe leidt dat ze niet-bevrijding bevrijding gaan noemen. Mahamati, daarom moet je jezelf disciplineren om aan dit verkeerde inzicht te ontsnappen.

En dan, Mahamati, behoren diegenen tot het Zelf-Verlichten-Voertuig die tranen voelen opkomen en kippevel krijgen wanneer hen het inzicht van de Zelf-Verlichten wordt getoond. Wanneer hen het volgende wordt onthuld, namelijk het zich verre houden van sociale interactie en verwikkelingen, het niet gehecht raken aan de externe wereld en zijn vele vormen, het tonen van supra-normale vermogens waarbij zij meer dan een enkele gestalte kunnen aannemen of (andere) transformatie tonen, dan voelen ze zich hierdoor aangesproken en uitgenodigd. Beseffend dat zij behoren tot die groep mensen wier inzichten behoren tot die van het Zelf-Verlichten- Voertuig, zullen ze in overeenstemming daarmee de Dharma uiteen zetten. Mahamati, dit is de karakteristiek van hen die behoren tot het Zelf- Verlichten-Voertuig.

Wel, Mahamati, het inzicht van hen die behoren tot het Tathagata-Voertuig kent drie aspecten. Dat zijn: het inzicht dat de zelf-aard van dingen geen zelf-aard is, een verheven weten dat toont dat zelf-realisatie is bereikt, en een kennen van de onmetelijkheid van alle externe Boeddhalanden. Mahamati, wanneer deze drie aspecten de een na de ander worden onthuld, wanneer het onvoorstelbare rijk van het Opslagbewustzijn wordt onthuld waarin lichaam, eigenschap en sfeer gezien worden als manifestaties van het bewustzijn zelve - en wanneer het individu daarbij geen enkele vorm van angst vertoont, dan wordt zo iemand beschouwd als behorend tot het Tathagata-Voertuig. Mahamati, dit is het wat diegenen kenmerkt die tot het Tathagata-Voertuig behoren.

Mahamati, wanneer een persoon geconfronteerd wordt met deze vormen van inzicht dan kan men hem of haar er van overtuigen dat disciplinering op die weg goed is. Doet zo iemand dat, dan bevindt hij of zij zich in het aanvangsstadium leidend tot intrede in deze groep. Die persoon heeft dit stadium nodig om tot de staat van zonder-beelden-zijn te kunnen geraken. Maar de Toehoorder die op pad gaat om zijn gepassioneerde gewoontepatronen te zuiveren door een innerlijke perceptie aangaande het Opslagbewustzijn te ontwikkelen, en door te zien (dat niet alleen het wezen maar ook) de dingen zelfloos zijn, zal zich vestigen in de vreugde van samadhi en zal uiteindelijk het lichaam van de Tathagata verwerven.

De Gezegende reciteerde de volgende verzen:
130. Het resultaat behaald door degeen die "de Stroom binnengaat", dat van hen die nog slechts een leven voor zich hebben, dat van hen die niet meer (in mensengedaante) zullen terugkeren, en arhatschap - al deze resultaten zijn slechts het gevolg van vervormd bewust zijn.

131. Ik spreek slechts over "Drie Voertuigen", of over "het Ene Voertuig", of over "Geen-Voertuig" ten behoeve van zowel de langzamen van geest als van de wijzen die de eenzaamheid prefereren (Zelf-Verlichten).

132. De poort naar de hoogste realiteit heeft niets van doen met de twee vormen van gedachten-constructies (subject en object). Daar waar het zonder-beelden-zijn de realiteit is, is er toch geen noodzaak een boom op te zetten over de Drie Voertuigen?

133. De dhyanas, de (Onmetelijken (de meditaties op universele vriendelijkheid, mededogen, vreugde over andermans voorspoed en gulheid of gelijkmoedigheid) - geen van hen vinden we terug in de leer van Enkel-Bewustzijn (zij behoren de aanvangsleer toe).

Toelichting bij tekst 22

- "Het onvoorstelbare stadium van dood door transformatie." In de hoogste stadia van bodhisattva (-mahasattva)schap is deze, nu een "boeddha-entiteit" gewordene in staat om in plaats van "gewoon" dood te gaan, verschillende gedaanten aan te nemen, aangepast aan de noden van zich op lagere treden bevindende wezens die naar Boeddhaschap geholpen moeten worden. Het bekendste voorbeeld daarvan vindt men in de Lotus soetra waar een heel jong meisje wordt toegevoegd dat het toch jammer is dat zijn geen man is, daar vanuit het lichaam van een vrouw Boeddhaschap niet verworven kan worden. In een oogwenk neemt zij dan de gedaante van een man aan en toont dat en hoe ze Boeddhaschap gewonnen heeft - om daarna opnieuw de gedaante van een kind aan te nemen - waarbij eenieder dan begrijpt dat de vorm, de gedaante, niets zegt over het stadium van cultiveren in een bodhisattva-mahasattva.

In een eerdere toelichting werd uiteengezet dat de Lanka de Voertuigen van de Toehoorders en Zelf-Verlichtten afwijst.


Tekst 23

Mahamati, hoe komt het dat de Icchantikas nooit verlangen naar zelf-bevrijding? Dat komt omdat hun hele voorraad aan verdienstelijke daden uitgeput is, en omdat ze bepaalde geloften hebben afgelegd met betrekking tot alle wezens. Wat bedoel ik met "voorraad aan verdienstelijke daden?" Deze term verwijst naar al diegenen die afstand gedaan hebben van wat er ten aanzien van de weg van de bodhisattvas is vastgelegd. Ze wijzen het af omdat ze ten onrechte beweren dat datgene wat over deze weg is gezegd niet overeenstemt met wat er in de soetras en de regels betreffende moraliteit staat, en ook niet met wat er staat over (zelf-)bevrijding. Zodoende hebben ze hun voorraad aan verdienstelijke daden uitgeput en zullen nirvana niet bereiken.
Mahamati, dan zijn er Bodhisattva-Mahasattvas die, op basis van afgelegde geloften betrekking hebbend op alle wezens zeggen, "zo lang zij nirvana niet verworven hebben, zo lang zal ik het binnengaan in die staat uitstellen"; - zo houden ze zich verre van nirvana. Mahamati, dit is de reden dat ze (deze categorie bodhisattvas) nirvana niet binnengaan, en als gevolg betreden ze het pad van de Icchantika.

Mahamati vroeg, "Gezegende, wie zijn diegenen die nooit nirvana zullen binnengaan?
De Gezegende antwoordde: De (Bodhisattva-)Icchantika weet dat alle dingen in zichzelf en vanaf het beginloze begin nirvana zelf zijn, daarom gaat deze Bodhisattva-Icchantika nirvana niet binnen. Echter, al die Icchantikas die hun hele voorraad aan verdienstelijke daden (in een daad van ultieme zelfloosheid) hebben afgezworen, gaan nirvana wel binnen. Mahamati, die Icchantikas die hun hele voorraad aan verdienstelijke daden hebben afgezworen kunnen ooit nog wel eens onder de invloed van Boeddhas wonderlijke kracht komen, om dan die voorraad weer te activeren. Waarom? Omdat de Tathagatas geen wezen aan de kant laten staan. Daarom is het (alleen) de (eerstgenoemde categorie) Bodhisattva-Icchantika die nooit nirvana zal binnengaan (want het is al bereikt).

Mahamati, verder dienen de Bodhisattva-Mahasattvas zich de kennis omtrent de drie soorten svabhava goed eigen te maken.
Mahamati, onderscheid maken, hetgeen verkeerd is, ontstaat uit beelden (nimitta). Hoe verrijzen die beelden uit vorm? Zolang svabhava nog wordt beschouwd vanuit een relatief weten (vanuit de visies behorend tot de wereld-van-objecten) verschijnen ze in diverse gedaanten, met lichamen, tekens, en vormen. Mahamati, wanneer je aan deze lichamen, tekens, en vormen gaat hechten (ze voor echt en waar aanziet), dan is dit hechten tweevoudig. De Tathagatas, Arhats, en Volmaakt Verlichtten zeggen dat onderscheid maken, hetgeen verkeerd is, bestaat uit (enerzijds) hechten aan namen, en (anderzijds) hechten aan objecten.
Mahamati, met hechten aan objecten bedoel ik het hechten aan innerlijke en uiterlijke vormen. Met hechten aan namen bedoel ik dat iemand aan die innerlijke en uiterlijke vormen karakteristieken als individualiteit of algemeenheid gaat toekennen, en dan gaat denken dat die karakteristieken zonder enige twijfel bij de objecten behoren.
Mahamati, dit zijn de twee vormen van hechten; zij ZIJN in wezen het onderscheid maken, hetgeen verkeerd is. De kennis over het relatieve aspect (paratantra) verrijst zodra we subject (asraya) en object (alambana) van elkaar gaan scheiden.

Mahamati, wat is Perfect Weten? Dit Perfect Weten wordt waar gemaakt zodra we de onderscheid-aanleggende noties over vorm, naam, realiteit, en karakteristiek opzij zetten; dit is de innerlijke realisering behaald dankzij nobele wijsheid. Mahamati, dit Perfecte Weten is de essentie van de Schoot-waaruit-de-Tathagatas-voortkomen (tathagatagarbha).

Daarna reciteerde de Gezegende dit vers:
134. Vorm, naam, en onderscheid-aanleggen komen overeen met de twee (eerstgenoemde) vormen van svabhava; Juiste Kennis en Zoheid (vormen de laatstgenoemde vorm van svabhava's) aspect van Perfecte Kennis.

Mahamati, dit (,wat ik tot nu toe uiteenzette,) wordt de leer genoemd die de aard van de Vijf Dharmas en de twee svabhavas onderzoekt; het is het corpus van de staat van zelf-realisatie die behaald wordt door nobele wijsheid in te zetten; jij en andere bodhisattvas zouden deze discipline moeten beoefenen.

Toelichting bij tekst 23

- De drie vormen van svabhava. Zie teksten 1,n.9; tkst 11, en 27.

- "Zolang svabhava nog..." Deze alinea verwijst naar de oudste tekstlagen waarin het bestaande wordt ingedeeld naar twee kenmerken: nama (naam, betekenis geven), en rupa (zintuiglijk waarneembare gestalte, of lichaam).

- Innerlijke en uiterlijke vormen zijn de beelden die onze geest schept, inclusief de gedachten, alswel als de vormen die de geest op een relatieve buitenwereld presenteert. Simpel gezegd, de innerlijke vorm is de stoel die we in gedachten scheppen, en de uiterlijke vorm is de stoel waar we op gaan zitten.

Tekst 24